Rozwód kończy małżeństwo, ale nie zawsze od razu porządkuje sprawy majątkowe. Jednym z najczęstszych problemów jest wspólne mieszkanie po rozwodzie – zwłaszcza wtedy, gdy oboje małżonkowie są jego właścicielami, lokal był kupiony w trakcie małżeństwa albo nadal obciąża go kredyt hipoteczny.
W praktyce podział mieszkania po rozwodzie wymaga ustalenia, czy nieruchomość rzeczywiście należy do majątku wspólnego, jaka jest jej wartość oraz w jaki sposób byli małżonkowie chcą lub mogą ją rozliczyć.
Kiedy mieszkanie należy do majątku wspólnego?
Co do zasady, jeżeli małżonkowie nie zawarli intercyzy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa, w tym mieszkanie kupione za wspólne środki albo za wynagrodzenie uzyskiwane w trakcie małżeństwa.
Nie każde mieszkanie będzie jednak majątkiem wspólnym. Do majątku osobistego może należeć np. nieruchomość kupiona przed ślubem, odziedziczona albo otrzymana w darowiźnie, chyba że z treści darowizny lub innych okoliczności wynika coś innego. Dlatego przed rozpoczęciem podziału majątku po rozwodzie warto najpierw przeanalizować dokumenty: akt notarialny, księgę wieczystą, umowę kredytową, historię wpłat oraz źródło finansowania zakupu.
Jak można podzielić mieszkanie po rozwodzie?
Najprostsze rozwiązanie to porozumienie byłych małżonków. Jeżeli strony są zgodne, mogą dokonać podziału majątku u notariusza. W przypadku nieruchomości forma aktu notarialnego jest konieczna.
Najczęściej spotykane warianty to:
- przyznanie mieszkania jednemu z byłych małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,
- sprzedaż mieszkania i podział uzyskanej ceny,
- fizyczny podział nieruchomości, jeżeli jest technicznie i prawnie możliwy,
- pozostawienie współwłasności, choć zwykle jest to rozwiązanie przejściowe.
Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, sprawę rozstrzyga sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Sąd ustala skład majątku, wartość nieruchomości, sposób podziału oraz ewentualne spłaty lub dopłaty. Gdy strony różnią się co do wartości mieszkania, często konieczna jest opinia biegłego rzeczoznawcy.
Czy udziały małżonków zawsze są równe?
Zasadą jest, że po ustaniu wspólności majątkowej małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. W określonych sytuacjach można jednak żądać ustalenia nierównych udziałów. Wymaga to wykazania ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się do powstania majątku.
Nie chodzi wyłącznie o wysokość zarobków. Znaczenie może mieć także osobista praca przy wychowaniu dzieci, prowadzeniu domu czy wspieraniu drugiego małżonka. Każdą sprawę należy oceniać indywidualnie, ponieważ samo subiektywne poczucie niesprawiedliwości nie wystarczy do ustalenia nierównych udziałów.
Mieszkanie z kredytem hipotecznym po rozwodzie
Częstym błędem jest założenie, że skoro sąd przyzna mieszkanie jednemu z byłych małżonków, to drugi automatycznie przestaje odpowiadać za kredyt. Tak się nie dzieje. Podział majątku dotyczy przede wszystkim aktywów, czyli np. nieruchomości, a nie zobowiązań wobec banku.
Jeżeli oboje małżonkowie podpisali umowę kredytową, bank nadal może żądać spłaty zgodnie z jej treścią. Przejęcie kredytu przez jednego z byłych małżonków wymaga zwykle zgody banku i oceny zdolności kredytowej. W praktyce warto więc równolegle rozważyć nie tylko podział własności mieszkania, ale też dalsze finansowanie kredytu, zabezpieczenie spłaty oraz ewentualną sprzedaż nieruchomości.
Podział mieszkania po rozwodzie wymaga planu
Każda sprawa o mieszkanie po rozwodzie ma własny kontekst: inny sposób finansowania, inną historię spłat, inne relacje między stronami i inne możliwości ugodowego rozwiązania sporu. Dlatego przed podjęciem decyzji warto ustalić, czy korzystniejsza będzie ugoda, sprzedaż nieruchomości, przejęcie mieszkania ze spłatą drugiej strony czy postępowanie sądowe.
Jeżeli potrzebują Państwo analizy konkretnej sytuacji, dokumentów albo możliwych sposobów podziału nieruchomości należącej do majątku wspólnego, mogą Państwo skontaktować się z naszą kancelarią w celu uzyskania porady prawnej.
